Viêm đường hô hấp (viêm mũi họng, Amydal, viêm phế quản, Viêm phổi…) là nhóm bệnh phổ biến nhất ở trẻ em, đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi. Tăng cao theo chu kỳ mỗi năm, thời điểm trẻ bị mắc nhiều nhất là vào khoảng tháng 9-12 hàng năm, khi thời tiết giao mùa. Bên cạnh điều trị thuốc, dinh dưỡng và chăm sóc đúng cách đóng vai trò quan trọng giúp trẻ hồi phục nhanh, giảm biến chứng và hạn chế tái phát.
Vì sao dinh dưỡng quan trọng khi trẻ viêm hô hấp
Viêm hô hấp làm cơ thể trẻ:
- Tăng nhu cầu năng lượng để chống đỡ với tác nhân gây bệnh
- Mệt, biếng ăn, ăn ít đi
- Mất nước do sốt thở nhanh
Nếu không chăm sóc ăn uống đầy đủ dễ gây suy giảm miễn dịch, lâu khỏi bệnh, nguy cơ viêm phổi nặng, suy hô hấp. Sau khỏi bệnh, trẻ dễ sụt cân, suy dinh dưỡng.
Một số nguyên tắc dinh dưỡng khi trẻ đang viêm hô hấp
Không nên ép trẻ ăn nhưng cần tăng cường bữa ăn, chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày (5-6 bữa/ngày), mỗi bữa số lượng ít nhưng giàu năng lượng.
Đảm bảo đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng:
- Nhóm tinh bột giúp cung cấp năng lượng, bao gồm: Cháo, súp, cơm nát mềm, khoai, mỳ,…
- Nhóm chất đạm giúp cung cấp năng lượng, tăng miễn dịch, bao gồm: Thịt, cá, trứng, sữa,…
- Nhóm chất béo giúp tăng năng lượng, hấp thu các vitamin tan trong chất béo, bao gồm: dầu, mỡ, bơ,…
- Nhóm vitamin và khoáng chất giúp tăng đề kháng, hỗ trợ các phản ứng trong cơ thể hoạt động tốt, bao gồm: Rau xanh và quả chín.
- Các vi chất đặc biệt quan trọng cho trẻ khi đang viêm hô hấp: Vitamin A, vitamin C, Kẽm, (nên lựa chọn cho trẻ ăn những thực phẩm giàu vitamin A, C, kẽm, có thể bổ sung theo hướng dẫn của bác sỹ chuyên khoa khi trẻ thiếu), những vi chất này giúp hỗ trợ phục hồi niêm mạc đường hô hấp, tăng miễn dịch, giảm nguy cơ nhiễm trùng kéo dài…
- Sữa mẹ đặc biệt quan trọng giúp cung cấp năng lượng, giúp tăng miễn dịch. Bù nước cho trẻ khi sốt & biếng ăn.
- Bù nước – đặc biệt quan trọng: Nước ấm, Orezol pha đúng cách, nước trái cây, sữa, súp, cháo loãng… Nhận biết dấu hiệu mất nước: Môi khô, tiểu ít sẫm màu, khát, mệt lả…để có hướng xử lý kịp thời.
Chăm sóc tại nhà đúng cách
- Hạ sốt: Mặc quần áo thoáng, uống đủ nước, dùng thuốc hạ sốt khi sốt cao (từ 38,5 độ C trở lên) theo chỉ định của Bác sĩ.
- Làm thông thoáng đường thở: Nhỏ mũi nước muối sinh lý; Hút mũi nhẹ nhàng
- Giữ ấm cổ ngực nhưng không ủ quá nóng
- Vệ sinh môi trường sống: Phòng thoáng sạch, khô ráo, tránh khói thuốc, bụi
- Không để điều hòa ở nhiệt độ quá lạnh
- Nghỉ ngơi đầy đủ: cho trẻ ngủ đủ giấc giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn
Những điều không nên làm:
- Không nên ăn kiêng khem, không kiêng ăn tanh
- Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sỹ
- Không cho trẻ ho đờm uống thuốc ức chế phản xạ ho vì dễ làm quánh đờm
- Không tự ý dùng mật ong, thuốc lá, thuốc bắc cho trẻ nhỏ
Phát hiện dấu hiệu nguy hiểm cần đưa trẻ đi viện
- Thở nhanh, cánh mũi phập phồng
- Rút lõm lồng ngực
- Tím môi, đầu chi
- Nôn nhiều
- Bỏ ăn, bỏ bú, không uống được
- Ngủ gà, lơ mơ
- Sốt cao không hạ
- Kích thích, quấy khóc, Co giật…
Sau khi khỏi bệnh
- Nên cho ăn trả bữa, thêm 1 bữa/ ngày trong 1-2 tuần
- Bổ sung thực phẩm giàu đạm, đa dạng thực phẩm
- Theo dõi cân nặng
- Tiêm chủng đầy đủ (phòng cúm, phế cầu…)
Khi trẻ viêm hô hấp rất cần có chế độ chăm sóc đặc biệt, chế độ ăn giàu năng lượng. Dinh dưỡng đầy đủ và chăm sóc đúng cách sẽ giúp trẻ rút ngắn thời gian bị bệnh, giảm biến chứng, phòng suy dinh dưỡng, giúp trẻ có tương lai tốt hơn.
Theo Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế.
