Trong và sau quá trình điều trị ung thư, dinh dưỡng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Nuôi dưỡng cơ thể bằng các loại thực phẩm phù hợp sẽ cung cấp dinh dưỡng cần thiết và giúp người bệnh có sức khỏe tốt hơn.
Lợi ích của chế độ dinh dưỡng tốt
Bệnh ung thư và quá trình điều trị bệnh ảnh hưởng đến quá trình dung nạp, hấp thụ một số loại thực phẩm và chất dinh dưỡng.
TS.BS. Phạm Thị Việt Hương (Chuyên khoa ung thư, Bệnh viện Quốc tế Vinmec) cho biết: Đáp ứng đủ dinh dưỡng khi điều trị ung thư sẽ mang lại lợi ích như duy trì được sức khỏe để theo đuổi quá trình điều trị, hạn chế được độc tính và tác dụng phụ của thuốc hóa trị, xạ trị, nhanh chóng làm lành vết mổ, phục hồi sức khỏe nhanh sau phẫu thuật, cải thiện tâm trạng người bệnh…
Chế độ ăn uống lành mạnh mang đến nhiều lợi ích sức khỏe quan trọng cho người bệnh như:
- Cung cấp năng lượng cần thiết và tăng sức đề kháng.
- Giúp duy trì trọng lượng cơ thể để lưu trữ chất dinh dưỡng.
- Cho phép cơ thể chịu đựng tốt hơn các tác dụng phụ của quá trình điều trị.
- Giảm nguy cơ nhiễm trùng,giúp duy trì khả năng miễn dịch.
- Chữa lành và phục hồi nhanh hơn.
Người bệnh cần xác định, ăn vì sức khỏe và nên xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh, bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng cần thiết như carbohydrat, chất béo, protein, vitamin, khoáng chất,…
Một số yếu tố dinh dưỡng quan trọng trong chế độ ăn cho người bệnh ung thư
GS.TS. Lê Thị Hương (Viện trưởng Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng; Phụ trách Trung tâm Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện K; Trưởng bộ môn Dinh dưỡng An toàn thực phẩm – Trường Đại học Y Hà Nội) cho biết: Mỗi người bệnh có thể trạng khác nhau, quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng của cơ thể hay tiêu hao năng lượng cũng khác nhau, đặc biệt là với bệnh ung thư, do đó bệnh nhân ung thư nên đến gặp bác sĩ điều trị hoặc bác sĩ dinh dưỡng để thiết lập cho mình chế độ ăn phù hợp, hiệu quả.
Chế độ ăn của bệnh nhân ung thư cần phải đảm bảo sự cân bằng và đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng.
Protein: Protein cần thiết cho sự phát triển, sửa chữa và duy trì hệ thống miễn dịch của cơ thể. Sau khi điều trị ung thư, dù là phẫu thuật, hóa trị hay xạ trị đều cần bổ sung thêm protein để giúp cơ thể chữa lành và chống lại nhiễm trùng. Các loại thực phẩm chứa nhiều protein như cá, gia cầm, thịt, trứng, các sản phẩm từ sữa ít béo, các loại hạt, đậu lăng và thực phẩm từ đậu nành…
Chất béo lành mạnh: Chất béo lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong dinh dưỡng, là nguồn năng lượng dồi dào. Cơ thể sẽ phân hủy chất béo để dự trữ năng lượng, giữ nhiệt cho cơ thể và vận chuyển một số vitamin… Dầu thực vật, dầu đậu phộng, ngô, hạt lanh, sữa, phô mai, bơ…là các loại thực phẩm chứa chất béo lành mạnh.
Carbohydrat: Là nhiên liệu cho cơ thể, là nguồn năng lượng thiết yếu nhất. Carbohydrat không chỉ giúp ích cho hoạt động thể chất mà còn giúp các cơ quan hoạt động bình thường. Người bệnh nên bổ sung carbohydrat từ trái cây, rau và ngũ cốc, bánh mì, khoai tây, ngũ cốc, ngô, các loại đâu như đậu Hà Lan…
Nước: Nước rất quan trọng đối với hoạt động của tế bào. Cơ thể có thể mất nhiều chất lỏng trong quá trình điều trị ung thư do nôn hoặc tiêu chảy và bị mất nước (không đủ chất lỏng trong cơ thể). Nếu nước mất cân bằng trong cơ thể, các khoáng chất và vitamin khác cũng mất cân bằng. Vì vậy, cùng với lượng nước trong thực phẩm, người bệnh ung thư cần uống thêm ít nhất 2-3 lít mỗi ngày.
Vitamin và khoáng chất bố sung: Vitamin và khoáng chất rất cần thiết cho hoạt động bình thường của cơ thể, và đều có trong thực phẩm tự nhiên. Trong suốt quá trình điều trị, nếu chế độ ăn của người bệnh không đáp ứng đủ lượng vitamin và khoáng chất cần thiết để tăng cường hệ miễn dịch, bác sĩ có thể kê đơn bổ sung.
Lời khuyên để chuyển sang chế độ ăn uống lành mạnh
Ung thư và các phương pháp điều trị ung thư có thể ảnh hưởng đến thói quen ăn uống của người bệnh như chán ăn, thay đổi vị giác hoặc khứu giác, buồn nôn, nôn. Sự căng thẳng, lo lắng, một số loại thuốc và phương pháp điều trị như xạ trị có thể gây mất vị giác tạm thời, trong khi hóa trị có thể làm cho thực phẩm có mùi vị khác nhau…
Lưu ý về chế độ ăn
Theo GS.TS. Lê Thị Hương, dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong chăm sóc bệnh nhân ung thư. Người bệnh không cần kiêng khem nghiêm ngặt và nên lưu ý một số điều dưới dây:
- Đảm bảo chế độ ăn đủ dinh dưỡng, giàu năng lượng và giàu đạm.
- Kiểm soát lượng thức ăn.
- Nên uống nước trước hoặc sau bữa ăn 30 phút; tránh uống nước trong khi ăn vì có thể làm giảm sự ngon miệng.
- Không nên sử dụng thực phẩm chứa nhiều đường, nước ngọt, thức ăn nhiều chất béo.
- Thường xuyên thay đổi cách chế biến và đa dạng màu sắc của món ăn để tăng sự hấp dẫn, ngon miệng. Tránh ngửi mùi thức ăn khi đang chế biến.
- Nếu không ăn được thức ăn thông thường thì chuyển sang một số món ăn mềm, nhuyễn (cháo, súp…)
- Khi người bệnh không ăn được hoặc chế độ ăn uống thông thường không đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng thì cần có các phương pháp hỗ trợ nuôi dưỡng hoặc nuôi dưỡng thay thế.
Tham khảo chế độ ăn lành mạnh
- Tăng lượng trái cây và rau củ, ưu tiên chế độ ăn cầu vồng (kết hợp các loại trái cây, rau củ với nhiều màu sắc khác nhau) hàng ngày hoặc hàng tuần.
- Ăn nhẹ bằng các thực phẩm lành mạnh, như trái cây, rau, quả hạch, các loại hạt. Thay đổi bữa ăn nhẹ là một cách đơn giản để hướng tới việc ăn uống lành mạnh.
- Giảm lượng thịt đỏ và thịt chế biến sẵn bằng cách lựa chọn cá, hải sản hoặc thịt gia cầm; hạn chế ăn thịt đỏ thường xuyên hơn. Có thể bổ sung protein từ thực vật như đậu lăng, đậu Hà Lan và đậu phụ… một vài lần mỗi tuần.
- Chọn ngũ cốc nguyên hạt hoặc carbohydrat nguyên chất khác thay vì carbohydrat đã qua chế biến trong bữa ăn. Ví dụ như sử dụng gạo lứt hoặc quinoa (hạt diêm mạch) thay vì gạo trắng.
- Ăn salad có bổ sung thêm các loại hạt hoặc đậu làm nguồn protein.
Theo SKĐS.
