Một chế độ dinh dưỡng phù hợp, kết hợp với vận động, nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp thai nhi phát triển tối ưu và thai phụ có đủ sức khỏe. Do vậy, cần đảm bảo dinh dưỡng cho thai phụ trong suốt thai kỳ, đặc biệt là 3 tháng giữa – giai đoạn thai nhi phát triển nhanh.
Trong giai đoạn 3 tháng giữa thai kỳ, người mẹ cần kiểm tra cân nặng thường xuyên và ghi lại để theo dõi, đồng thời tiếp tục uống bổ sung viên sắt/acid folic hoặc viên đa vi chất theo chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, người mẹ cần lưu ý thực hiện chế độ dinh dưỡng phù hợp.
Tăng đáp ứng nhu cầu năng lượng
Nhu cầu về năng lượng của người mẹ khi có thai tăng lên so với thời điểm chưa mang thai, do hoạt động chuyển hóa trong cơ thể tăng, trọng lượng cơ thể tăng và để dự trữ cho quá trình tạo sữa sau sinh.
Theo Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2016, với phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (15 – 49 tuổi), về mức năng lượng khuyến nghị hàng ngày khi có thai 3 tháng giữa thai kỳ, khẩu phần ăn nên nhiều hơn sao cho năng lượng cung cấp tăng 250 kcal/ngày (tương đương 1 bát cơm và thức ăn hợp lý). Để cung cấp đủ năng lượng tăng thêm theo nhu cầu này, khẩu phần ăn của bà mẹ cần được bổ sung về số lượng và nâng cao về chất lượng. Cần tăng cường tiêu thụ các thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng và đa dạng hóa bữa ăn để đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cũng như các vi chất dinh dưỡng cho cơ thể.
Ví dụ, mỗi ngày, các bà mẹ có thể uống thêm 200 ml sữa/ngày hoặc 200g sữa chua, cùng với một quả trứng hoặc 31g thịt lợn hoặc 35g cá hoặc 30g tôm, ăn thêm một miệng bát cơm kết hợp với thêm khoảng 200g rau xanh, quả chín các loại.
Có mối liên quan chặt chẽ giữa năng lượng trong khẩu phần với mức tăng cân của mẹ và cân nặng của trẻ sơ sinh. Vì vậy, khi năng lượng khẩu phần của phụ nữ mang thai không đáp ứng đủ nhu cầu sẽ làm cho mức tăng cân trong thai kỳ thấp dẫn đến cân nặng của trẻ sơ sinh cũng thấp, dễ bị suy dinh dưỡng từ trong bào thai.
Cung cấp đủ nhu cầu canxi
Trong 3 tháng giữa thai kỳ, cần cung cấp đủ lượng canxi là 1200mg/ ngày cho cơ thể. Ngoài chế độ ăn thông thường, người mẹ cần chú ý đảm bảo thêm 6 đơn vị (tương ứng 600 ml) sữa/ ngày.
3 tháng giữa thai kì là giai đoạn thai nhi phát triển về khung xương, chiều cao nên người mẹ cần chú ý sử dụng các thực phẩm giàu canxi, kẽm như: Tôm, cua, sữa, thủy sản, trứng…
Tại những vùng có khẩu phần canxi thấp, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị bổ sung canxi cho tất cả phụ nữ có thai (đặc biệt những phụ nữ có nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ) từ tuần thai 20 trở đi cho đến khi sinh để phòng tiền sản giật.
- Liều sử dụng: 1,5 – 2,0g canxi nguyên tố/ ngày (1g canxi nguyên tố tương đương 2,5g canxi carbonate hoặc 4g canxi citrate).
- Tần suất sử dụng: Uống hàng ngày, chia 3 lần, uống vào bữa ăn.
Phụ nữ được coi là có nguy cơ cao mắc bệnh tăng huyết áp và tiền sản giật khi mang thai nếu họ có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ sau: Béo phì, albumin niệu (+), phù, đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh thận vô căn, bệnh tự miễn dịch, tuổi vị thành niên, thai đôi…
Việc thực hiện khuyến cáo bổ sung canxi đòi hỏi phải giám sát chặt chẽ lượng canxi ăn vào hàng ngày của phụ nữ có thai (chế độ ăn, thức ăn bổ sung và thuốc giảm đau). Lượng canxi sử dụng mỗi ngày từ các nguồn nói trên không được vượt quá mức giới hạn tiêu thụ tối đa của canxi (2,5g).
Theo Khuyến nghị dinh dưỡng trong 1000 ngày vàng – Viện Dinh dưỡng
